Straks, echt…straks

Uitstelgedrag en AD(H)D…voor velen zó onlosmakelijk met elkaar  verbonden.

“Morgen ga ik mijn financiën plannen, na deze aflevering laat ik de hond uit en dit  weekend ga ik leren voor een tentamen komende week”.

Ik geloof het, niet omdat ik naiëf ben, maar omdat ik weet dat het plan er écht is. Tegelijkertijd weet ik dat de kans dat het ook daadwerkelijk gedaan wordt, niet zo heel groot is.

Veel mensen met AD(H)D weten wel wat er gedaan moet worden. Het ook daadwerkelijk doen is echter waar de moeite zit.

Ik zou mezelf typeren als een chronisch niet-uitsteller. Ik hou ervan de boel onder controle te hebben, stel hooguit dingen uit die ook echt wel even kunnen wachten. Bv naar de tandarts gaan, omdat ik daar zo’n hekel aan heb. Tegelijkertijd heb ik er in mijn omgeving wél mee te maken.

Uitstelgedrag is voor een buitenstaander vaak moeilijk te begrijpen.

Hoe kan het dat je niet van de bank afkomt en even dat klusje doet wat zo hoognodig moet? Hoe bestaat het dat je doorgaat met dit gedrag, zelfs als het zo in je nadeel werkt? Afspraken worden vaak vergeten, financieën zijn niet op orde, studiepunten worden niet gehaald (of toch net wel).

Niet iedereen met ADHD stelt uit.

Er zijn ook mensen die juist taken heel goed en strak plannen, soms op het rigide af, bang om anders het overzocht te verliezen.

Uitstelgedrag is wel te verklaren. Het is niet laksheid of luiheid dat dingen worden uitgesteld!

Veel klusjes en taken belonen zich namelijk niet echt op het moment zelf. Aangezien mensen met AD(H)D gevoelig zijn voor beloning op de korte termijn, stellen zij dingen die niet snel belonend werken, dus uit. Daarbij hebben ze moeite zich te motiveren voor taken die in hun ogen saai zijn. Ook al moeten ze wel hoognodig gedaan worden, dan nog is het moeilijk de motivatie daarvoor op te brengen. Een minder goed overzicht in de tijd en hoeveel werk iets is, werkt ook niet mee. Klussen worden enthousiast opgestart, om dan vervolgens niet op tijd af te zijn of helemaal niet afgemaakt te worden.

Bij jonge kinderen vang je het als volwassene nog wel op.

Als ouders kan je nog redelijk veel opvangen en helpen. Een huiswerkplanning maken, samen een werkstuk plannen is vaak broodnodig, is mijn ervaring. Soms heb je het gevoel dat je meer hebt gedaan aan het ingeleverde werkstuk dan dat je kind heeft gedaan. Maar kijk of jullie er iets van kunnen leren, hoe kunnen we het beter aanpakken volgende keer?

Als leerkracht kan je helpen met uitstelgedrag.

Bijv door een leerling te helpen aan het werk te gaan. Veel leerlingen met AD(H)D hebben opstartproblemen.  Ga na of de leerling al iets gedaan heeft voor zijn werkstuk of spreekbeurt die hij over een paar weken heeft. Als het niet lukt, plan samen en geef kleine weektaakjes (of dagtaakjes) mee. Help de leerling succes te behalen!

Eenmaal op de middelbare school wordt het plannen moeilijker.

Ook hier kunnen ouders(of huiswerkbegeleiding)  nog een grote rol hebben bij het plannen van huiswerk. Als de jongere dit tenminste toelaat. Maar vaak lopen allerlei dingen door elkaar. Huiswerk, sociale contacten, een baantje, de puberteit. De confrontatie met uitstelgedrag wordt hier groter en er wordt een actievere rol en verantwoordelijkheid van de jongere zelf verwacht. Toch is het belangrijk als ouders te proberen een rol te blijven spelen. Je wil voorkomen dat de jongere het opgeeft om te plannen en om te proberen zich eraan te houden. Hoe meer succes iemand behaalt, hoe meer hij zal proberen dit weer te behalen en hoe actiever hij zich betrokken voelt hier moeite voor te doen.

Als (jong) volwassene ben je je, als het goed is, waarschijnlijk bewust van je uitstelgedrag.

Bewustwording is de eerste stap! Dit betekent nog niet automatisch dat je ook weet wat je er aan moet doen. Het is zoeken naar wat voor jou dan wel werkt. Dan hoeft lang niet altijd het geijkte pad te zijn, wat voor vrienden of familie werkt. Misschien werkt het om achterstallige klussen op één dag van de maand te plannen, misschien werkt het om bepaalde taken uit te besteden en er iemand voor te betalen of om ze samen met iemand te doen.

Als partner van iemand met ADHD zul je misschien vaak teleurstelling voelen.

De hele zolder overhoop om geschilderd te worden, alles gekocht wat nodig is (en nog meer), enthousiast begonnen, maar of het ooit afkomt…….

Als er één ding is waar mensen met AD(H)D goed in zijn dan is het in creatief denken.

Dus ook in het bedenken van en zoeken naar oplossingen. Dat is dus durven denken en kijken naar wat in jouw situatie het beste is. Ik kom er iedere keer weer op terug. Je wordt misschien wel nooit de beste ‘niet-uitsteller’, maar dat hoeft het streven ook niet te zijn. Kijken wat voor jou, je kind, je leerling of je partner werkt, zodat het op een acceptabel niveau komt, is goed genoeg zou ik zeggen!

 

Ik wens je veel succes en alle goeds!

Cora Vos-Vlaar

 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *